مشاورMBA

اقتصادی email:gh_alibeigi@yahoo.com

تصمیمات اقتصادی یا سیاسی؟(مبحث سوم تثبیت نرخ ارزوطلا)
نویسنده : غلامرضاعلی بیگی - ساعت ۱:٠٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۳/۳٠
 

درروش تثبیت نرخ ارز  دولت برای کنترل قیمت ارزمجبور به تزریق ارز خواهد بود که خود منجر به کسری تراز جاری شده ومنجر به کاهش حجم پول درجریان خواهد گردید وبالعکس یعنی دراین روش ناچار به مداخلات روزمره ویا مقطعی دربازار ارزبرای جلوگیری از ایجاد اختلاف قابل توجه درقیمت مصوب وبازارسیاه ارز خواهد بود که این کاهش وافزایش حجم پول توسط دولت خود میتواند اثرات تورمی ورکودی درجامعه داشته باشد.

 این روش سالهاست که توسط دولت مورد استفاده قرارگرفته وهمیشه مورد مناقشه واختلاف کاربردی بودن این روش بین کارشناسان اقتصادی دولت واقتصاددانان مستقل بوده ،ازنظردولت اگراین روش اتخاذ نمیشد الان قیمت آزاد دلار یک رقم غیرواقعی بالا بود.

 اصولا" دراین روش اگرمنابع ارزی دولت دریک سطح خوب باشد توان دولت برای تزریق وکنترل بالا خواهد بود وبا عنایت به افزایش روزافزون منابع ارزی کشورناشی از افزایش قیمت نفت این امیدواری بیشتر شده است.

 با این وجود دراوج قیمت نفت ومنابع ارزی فزاینده دولت بیکباره بازار ارز بهم ریخت وهمه تلاش دولت وعرضه ارز نتوانست اثر گذار باشد بطوری که نه تنها کنترل نشد بلکه درکمال ناباوری بیکباره دولت نیز نرخ خود را تا نزدیک نرخ بازار که درنوع خود بی نظیر بود افزایش داد که دراینجا همه رابه فکرفرو برد که اولا" روش تثبیت نرخ ارز ناکارامدی خود را نشان داد ثانیا" دولت پس از دادن شعارهای مختلف مبنی بر تجویز وسیع دلار وکاهش نرخ چرا شروع به عرضه گران نرخ ارز نمود درواقع برای خود یک فرصت جذب سود ایجاد کرد که از نظر اقتصادی این تصمیم میتواند یک تصمیم سیاسی باشد تا اقتصادی!

آنچه دراین تصمیمات بسیار جای تامل داشت افزایش ارزمسافری وسایر ارزهایی که برای تامین مواد وغیره که درواقع درمسیر دلالان نیست ومردم عادی را متضرر میکند نیز شامل شد درصورتی که میبایستی چنین ارزهایی همچنان با نرخ حمایت شده صورت گیرد یعنی متاسفانه درکشورما هیچ تعریفی برای ارز مسافری (که میتواند دانشجویی ویا علمی تحقیقی ویا توریستی باشد) ویا ارزهایی که به مصرف مواد اولیه وضروری ودارویی میرسد دراینجا صورت نگرفت.

بنابراین اگرقراراست نرخ ارز تثبیت شده درچارچوب تعریف شده بکارگرفته نشود چرا از روش های علمی تعریف شده همانند نرخ ارز شناور استفاده نگردد:

 روش نرخ ارز شناور دراین روش دولت هیچگونه دخالتی دربازار ارز نداشته ونرخ ارزبرطبق عرضه وتقاضا تعیین میشود درواقع تغییرات نرخ ارز تابعی است از تغییرات عرضه تقاضای ارز دربازارودراین روش دیگرتجویز ارز که میتوانست به کسری تراز جاری منتهی شود توسط دولت منتفی بوده ودولت میتواند بجای صرف وقت وتوان خود درتثبیت نرخ ارز درسایر اهداف اقتصادی خود متمرکز باشد.

 

 معمولا" کشورهایی که احساس میکنند به دلایل مختلف ازجمله کمبود منابع ارزی توان تامین ارزموردلزوم بازار نداشته وبدلیل افزایش بی رویه تقاضا نسبت به عرضه قیمت ارز با رشد بی رویه ایی مواجه میگردد وارزش پول داخلی تضعیف میگردد ویا حتی برخی از کشورها بدلیل داشتن منابع ارزی کافی درجهت حمایت از صادرات بااستفاده از روش تثبیت نرخ ارز ونگه داشتن نرخ ارز درسطح مطلوب وممانعت از کاهش بی رویه آن اقدام میکنند.

 البته روشهای دیگری نیز همانندنرخ ارز تعدیل شده ونرخ ارز مدیریت شده و... که روش های ترکیبی بوده که دربرخی کشورها مورد استفاده قرارمیگیرد.

آنچه دراینجا بیشتر جای بحث دارد افزایش قیمت طلا وعلی الخصوص سکه درکشورما میباشد که البته خود متاثر از نرخ جهانی میباشد .

جالب اینکه دولت بیکباره همانند ارز اقدام به دخالت دراین بازارکرده واقدام به تثبیت نرخ سکه نموده وعرضه وسیع آن را درحجم بالا صورت دهدتا مردم اطمینان داشته باشند این اقدام عملی است!!

 حال نمیدانم که مشاورین اقتصادی دولت چگونه روشی را که برای ارز بکارگرفته میشود را برای سکه(که نرخ جهانی دارد)پیشنهاد دادند که نتنها این روش جواب نداد بلکه منجر به یک بهم ریختگی وسردرگمی وسیع دربازار شد وهجوم وسیع مردم برای خرید سکه ارزان منجرشد تا دولت بیکباره بجای توان تحویل (که میتوانست حتی پشتوانه بانک مرکزی رانیز تخلیه نماید)به شعار متوصل ودرنهایت بجای پذیرش اشتباه وقطع عملیات دریک تصمیم جالب وبحث انگیز اقدام به اخذ ارزش افزوده(مالیات)ازسکه نمود که درواقع این را محترمانه خاص اعلام کند که دیگرقادر به فروش سکه(طلا)زیر قیمت جهانی نیست وجالب اینکه همین تصمیم باعث شد تا قیمت سکه(طلا)بالاتر ازقیمت جهانی قرارگیرد!

بالاخره من نمیدانم که چرامشاورین اقتصادی دولت جلوی چنین تصمیماتی را که هم میتواند خسارات جبران ناپذیر اقتصادی ببار آورد وهم روند تصمیم گیریهای غیر علمی وغیر تحلیلی درسطح دولت که بالاترین مرجع تصمیم گیری کشوراست را نشان میدهد ممانعت بعمل نیاورده وحتی خودشان نیز تحلیل وتاییدمینمایند!؟