مشاورMBA

اقتصادی email:gh_alibeigi@yahoo.com

هدفمندکردن یارانه ها باید ها ونبایدها
نویسنده : غلامرضاعلی بیگی - ساعت ۳:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٩/۳٠
 

 درمقاله قبلی توضیحاتی دررابطه با هدفمند کردن یارانه ها ارائه دادم دراینجا با توجه به عملیاتی شدن موضوع ونحوه عمل دولت لازم است تحلیل بیشتری ارائه گرددماهمه میدانیم که این موضوع دغدغه بسیاری از دولتمردان بوده ویکی از معضلات ومباحث مهم ملی است:

ارائه مجوزبرداشت توسط دولت قبل از وقوع هزینه با نرخ های جدید:

دولت شاید به منظور اثبات ادعای خود به مردم مبنی بر اینکه وجوه درج شده درحساب عینی وقابل برداشت است وجلب اعتماد مردم درجهت همراه ساختن آنها دراین امرمهم اقدام به پرداخت یارانه ها قبل از تقبل هزینه ها نمود که این اقدام تبعات منفی احتمالی به شرح زیر را بدنبال دارد:

الف) تزریق بیکباره نقدینگی به جامعه وبروز تورم که با هیچ روشی قابل کنترل نخواهدبود.

ب) هجوم بی رویه مردم دریک مقطع زمانی کوتاه به بانکها وبروز مشکل نقدینکی واحتمال جبران آن توسط دولت از طریق تجویز پول که خود تورم زا خواهد بود.

ج) عدم هماهنگی هزینه ودرآمد دولت (دریافت وپرداخت )بدلیل اینکه منابع درآمدی دولت ازبابت هزینه انجام شده حداقل دوماه بطول میانجامد.

د) عدم امکان مدیریت درآمد وهزینه  توسط خانوار باتوجه به اینکه منابع درآمدی خانوار با محل مصرف مرتبط فاصله حداقل دوماهه داشته واین امرمنجر میگردد وجوه پرداخت شده بدون توجه به هزینه های آتی ناشی ازآن درسایر موارد به مصرف برسد.

ر)افزایش بی رویه هزینه بسیاری از خانوارها بدلیل تاثیر قابل توجه درنسبت درآمد دهک های پایین بدون توجه به هزینه آتی آنها.

ز) درصورت عدم مدیریت برمصرف ممکن است خانواده هایی را درجهت مصارف ومخارج نامناسب وغیر ضروری سوق دهد.

 

بهترین روش عملیاتی درجهت هدفمندکردن یارانه ها:

الف) ارائه کارتهای ویژه همانند سوخت که یارانه ها غیر قابل برداشت بوده ودرالویت اول جهت پرداخت هزینه های مرتبط با یارانه ها باشد ومازاد مثبت درپایان سال محاسبه وپرداخت گردد که دراینصورت تاثیرتورمی آن به صفرمیرسید .

ب)تعیین سودوزیان خانوار ناشی از هدفمند کردن برای هرخانوار وتعیین تکلیف وجوه مازاد درپایان سال که دراینصورت سودوزیان برای خانوارها  کاملا" مشخص شده ومدیریت آن برای خانوارها به سهولت قابل اجرا بود.

ج) درپایان سال نیز دهک هایی را دولت مشخص میکرد واقدام به تحویل جیرغیرنقدی درقبال مازاد مثبت با نرخ های ویژه مینمود که هم منجر میشد تاوجوه مازاد دهکهای پایین به مصارف ونیازهای اصلی آنها مدیریت میشد وهم ماهیت ضد تورمی ایجاد مینمود وحمایتی بود از برخی تولید کنندگان محصولات اصلی داخلی.

 

آزادسازی قیمتها وحذف یارانه ها:

دولت به منظور اینکه بتواند موضوع یارانه ها را عملیاتی کند وبا توجه به اینک مابه التفاووت مربوط به آن رانیز به حساب خانوارها واریز نموده اقدام به ابلاغ نرخهای جدید نمود وبه منظور پیشگیری از عواقب ومشکلات احتمالی اقدام به تعیین جدول پله ایی وآزاد سازی مرحله ایی نمود ولی با توجه به واریز یارانها بالاجبار درکوتاه مدت هزینه خانوارومصرف کنندگان چه مردم وتولیدکنندگان وغیره دراین ارتباط با افزایشی بین 2تا 10برابر ودرپله های بالا خیلی بالاتر مواجهه خواهند شد که این افزایش هزینه قابل توجه خواهد بودومیتواند مشکلات زیر را بدنبال داشته باشد:

الف) افزایش عمومی قیمتها با توجه به تاثیر آنها درهمه فعالیتها

ب) حذف بیکباره یارانه ها با اختلاف قابل توجه واینکه همه فعالیت خودرا با وضعیت فعلی تطبیق داده وعدم ارتباط مستقیم هزینه ودرآمد میتواند بسیاری از مردم وفعالان اقتصادی را با مشکل مواجهه مینماید.

ج) حذف بیکباره یارانه ها وعدم بهره مندی تولید کنندگان از امتیازات ریالی به میزان افزایش هزینه ها با افزایش قیمت تمام شده روبرو شده وموقیت رقابتی آنها را ازبین میبرد وصادرکنندگان رابا مشکل مواجهه مینماید.

د) بسیاری از مشاغلی که ارتباط مستقیم با مبحث یارانه ها داشته وحجم قابل توجهی از هزینه آنها را تشکیل میدهد توجیه اقتصادی لازم را ازدست میدهند وبا توجه به اینکه هرگونه اتخاذ تصمیم عملیاتی مستلزم گذشت زمان بوده وابلاغ هزینه های جدید از روز ابلاغ به آنها تحمیل میشود تداوم فعالیت آنها را با تردید مواجهه میسازد.

ج) انتقال وجوه از دهک های بالا به پایین که هرچند این مورد ازیک نظر کاملا" انسانی وعادلانه بنظر میرسد ولی ازیک نظر درواقع انتقال وجوه پس انداز وسرمایه گذاری به مصرف میباشد زیرا مابه التفاوت دهکهای بالا صرف پس انداز وسرمایه گذاری میگردد وهر پرداخت مازادی توسط آنها ازاین محل صورت میگیرد.

ح) درصورت عدم مدیریت مناسب درآمد وهزینه دهکهای پایین ممکن است بسیاری از آنها را با وجود افزایش درآمد بدلیل افزایش مدیریت نشده هزینه با مشکلات جدی مواجهه نماید.

 

مشخصا" برای پیشگیری از مشکلات فوق که بسیار مهم وحیاتی میباشد لازم بودکه این آزاد سازی درمراحل چندگانه با فاصله های یکساله ویا ششماهه ویا سه ماهه صورت میگرفت تا بتوان تاثیرات منفی فوق را به حداقل رساند.